Nga Sắp Cấm WhatsApp: Liệu MAX Có Thay Thế “Ông Vua” Ứng Dụng Chat?

Nga, quốc gia lớn nhất thế giới về diện tích, đang chuẩn bị cấm WhatsApp, ứng dụng nhắn tin phổ biến nhất hành tinh với hơn 2 tỷ người dùng hàng tháng. Động thái này được cho là nhằm thúc đẩy việc sử dụng ứng dụng nhắn tin do nhà nước hậu thuẫn, MAX, trong nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào các nền tảng nước ngoài và tăng cường “chủ quyền kỹ thuật số” của mình.

Theo Reuters, một nhà lập pháp Nga giám sát lĩnh vực công nghệ thông tin đã tuyên bố rằng WhatsApp nên chuẩn bị rời khỏi quốc gia này. Ứng dụng này có thể sẽ nằm trong danh sách phần mềm bị hạn chế.

MAX: Nền Tảng Mới Của Chính Phủ Nga

Tổng thống Putin đã ký đạo luật cho phép tạo ra một nền tảng nhắn tin do nhà nước hậu thuẫn, MAX, sẽ tích hợp các dịch vụ của chính phủ. MAX, được phát triển bởi công ty VK (đơn vị sở hữu mạng xã hội lớn nhất Nga VKontakte), được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng nhắn tin quốc gia, tương tự như WeChat của Trung Quốc.

Một quan chức khác nhận định rằng MAX có thể chiếm thị phần lớn hơn nếu WhatsApp (hiện đang được 68% người Nga sử dụng hàng ngày) bị buộc phải rời đi. Đây không phải là lần đầu tiên Nga cấm các nền tảng của Meta; Facebook và Instagram đã bị cấm ở nước này từ năm 2022.

MAX đã được ra mắt vào ngày 26 tháng 3 năm 2025 và đang trong giai đoạn thử nghiệm. Ứng dụng này cung cấp các tính năng nhắn tin cá nhân và nhóm, tin nhắn thoại, gọi điện, gọi video, chia sẻ tệp tin lên đến 4GB, nhãn dán, biểu tượng cảm xúc, công cụ tạo chatbot và ứng dụng nhỏ, cùng với khả năng chuyển tiền giữa những người dùng.

Tuy nhiên, MAX cũng gây ra lo ngại về quyền riêng tư. Các báo cáo cho rằng ứng dụng này hoạt động giống như phần mềm gián điệp, gửi dữ liệu cá nhân (bao gồm quyền truy cập micro, camera, danh bạ, vị trí và tệp) trực tiếp đến máy chủ của VK, vốn có liên kết với các cơ quan tình báo Nga. Các cuộc trò chuyện trên MAX cũng không được mã hóa đầu cuối, nghĩa là các nhà phát triển có thể truy cập tin nhắn của người dùng và chia sẻ với các dịch vụ an ninh.

Siết Chặt Kiểm Soát Internet Và Rủi Ro An Ninh Quốc Gia

Bên cạnh việc nhắm vào WhatsApp, các nhà lập pháp Nga đã thông qua các sửa đổi luật rộng rãi, áp đặt mức phạt lên tới 5.000 rúp (khoảng 63 USD) đối với các cá nhân tìm kiếm nội dung trực tuyến cụ thể. Phân loại này không chỉ bao gồm Facebook và Instagram mà còn cả các nhân vật và nhà hoạt động đối lập. Động thái này đã vấp phải chỉ trích, ngay cả từ những người ủng hộ Điện Kremlin như Margarita Simonyan, giám đốc điều hành truyền thông nhà nước, người cho rằng các biện pháp này có thể cản trở các nhà báo điều tra các nhóm đối lập.

Anton Nemkin, thành viên ủy ban IT của quốc hội, khẳng định rằng sự hiện diện của WhatsApp ở Nga hiện đã được định đoạt, mô tả nó là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia. Tình hình này gợi nhớ đến những tranh cãi xung quanh TikTok tại Hoa Kỳ, nơi cũng có những lo ngại về an ninh quốc gia liên quan đến quyền sở hữu nước ngoài.

Trong khi đó, YouTube của Google cũng đang gặp khó khăn ở Nga, khi lượng khán giả Nga hàng ngày giảm xuống dưới 10 triệu người dùng, từ hơn 40 triệu vào giữa năm 2024, do tốc độ bị điều tiết. Vào tháng 10 năm 2024, một tòa án Nga đã phạt Google một khoản tiền khổng lồ lên tới 2.5 decillion USD (một con số tương đương 23 triệu lần tổng số tiền trên Trái đất) do YouTube hạn chế một số tài khoản và cấm các phương tiện truyền thông do nhà nước Nga hậu thuẫn. Việc Google từ chối thanh toán đã khiến tòa án tăng gấp đôi mức phạt hàng tuần trong bốn năm.

Việc Nga đang siết chặt kiểm soát không gian kỹ thuật số của mình thông qua việc cấm các ứng dụng nước ngoài và thúc đẩy các nền tảng trong nước như MAX, cho thấy một xu hướng rõ ràng hướng tới “chủ quyền kỹ thuật số” và kiểm soát thông tin chặt chẽ hơn trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng.